O Patronie


Fot.: wikipedia

Mikołaj Kopernik – najsłynniejszy mieszkaniec Warmii, astronom, matematyk, lekarz, prawnik, ekonomista, twórca teorii heliocentrycznej i jeden z XVI-wiecznych prekursorów nowożytnej nauki. Po śmierci pochowano go w skromnym anonimowym grobie, dziś ma nagrobek godny geniusza kosmologii. Jego imieniem nazwano kratery na Księżycu i na Marsie, ale choć jego nazwisko znane jest na całym świecie, niewiele osób wie coś więcej o jego życiu oprócz obiegowej opinii, że wstrzymał Słońce, a ruszył Ziemię.

Poznanie działalności i postaci słynnego mieszkańca Warmii ma ułatwić właśnie Szlak Kopernikowski, który oprócz Olsztyna, Lidzbarka Warmińskiego i Fromborka wiedzie przez wiele innych, malowniczych miejscowości jak np. Pieniężno, Tolkmicko, Braniewo, Dobre Miasto, Orneta itp.

 

Kopernik na Warmii

Postać Mikołaja Kopernika kojarzona jest najczęściej z jego rodzinnym miastem Toruniem. Jednak to na Warmii spędził ponad 40 lat swego dorosłego życia. Tutaj stworzył swoją rewolucyjną wizję wszechświata. Tu powstawały jego największe dzieła, dzięki którym uznawany jest za jeden z najwybitniejszych umysłów w historii ludzkości.

Z nominacji kapituły warmińskiej został w 1503 roku osobistym sekretarzem i lekarzem swojego wuja – biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrode. Odtąd został już mieszkańcem Warmii i na przyszłe lata także lidzbarskiej rezydencji, towarzysząc wujowi w działalności administracyjnej i dyplomatycznej.

W swojej warmińskiej ojczyźnie przebywał także kilka lat na zamku w Olsztynie pełniąc tam funkcję administratora dóbr wspólnych kapituły. Pozostawił tam własnoręcznie wykonaną tablicę astronomiczną, na której graficznie oznaczał i mierzył moment równonocy wiosennej. Wsławił się także mając swój udział w 1521 roku w pomyślnie zorganizowanej obronie miasta przed atakującymi je Krzyżakami.

We Fromborku spędził najwięcej czasu. Tu miał swój dom, obserwatorium, tu także zmarł 24 maja 1543 roku. W maju 2010 roku odbył się drugi pogrzeb Mikołaja Kopernika. Trumna spoczęła w miejscu pierwotnego pochówku pod posadzką fromborskiej katedry, tuz przy ołtarzu, którym opiekował się za życia sławny astronom.

Warmia, dzięki zbiegowi wielu okoliczności, była zatem małą ojczyzną i ziemią najbliższą Mikołajowi Kopernikowi.

 

Kopernik w Lidzbarku Warmińskim

Pobyt w Lidzbarku Warmińskim odegrał w życiu Mikołaja Kopernika szczególną rolę. W 1503 roku przybył tu jako młody doktor prawa kanonicznego i lekarz. Oficjalnie pełnił tu obowiązki osobistego lekarza  biskupa warmińskiego. W rzeczywistości od początku zajmował uprzywilejowana pozycję na dworze swojego wuja – biskupa Łukasza Watzenrode. Był jego prawą ręką, powiernikiem, nieodłącznym towarzyszem w czołowych politycznych i administracyjnych wydarzeniach na Warmii i w Prusach. Kopernik wdrażał się w służbę publiczną, rozwijał swój talent literacko-językowy, wykorzystywał umiejętności zdobyte na wieloletnich studiach zagranicą. Wuj w nadziei na przygotowanie godnego następcy z pewnością wywierał swoją silną osobowością ogromny wpływ na siostrzeńca.

W wolnych chwilach Kopernik z pewnością realizował swoje pasje i korzystał z bogatej biskupiej biblioteki, gdzie podczas lektury oraz zdobytych doświadczeń krystalizowały się jego myśli i poglądy. Nie dziwi zatem fakt, że to właśnie w Lidzbarku Warmińskim  po raz pierwszy sprecyzował swoją genialną myśl jako astronom. To właśnie tu powstała pierwsza teoria heliocentryczna zawarta w tzw. Małym Komentarzu (oryg. Commentariolus).

Pomimo usilnych starań biskupa Kopernik po kilku latach pobytu na lidzbarskim zamku powrócił do Fromborka, by tam objąć zadania związane z kanonią warmińską. W późniejszych latach, już po śmierci Watzenrodego odwiedzał Lidzbark jedynie sporadycznie pełniąc zadania posła kapitulnego bądź lekarza na dworze biskupów: Fabiana Luzjańskiego, Maurycego Ferbera i Jana Dantyszka.

 

Materiały udostępnione przez Urząd Miasta Lidzbark Warmiński.